Πηγές

Το δικαίωμα στη στέγαση και η νομική του κατοχύρωση

Στην ελληνική έννομη τάξη, το δικαίωμα στη στέγαση δεν κατοχυρώνεται ως απόλυτο και αυτοτελές ατομικό δικαίωμα με την ίδια ένταση που κατοχυρώνονται, για παράδειγμα, η ιδιοκτησία ή η ιδιωτική ζωή.

Ωστόσο, το άρθρο 21 παρ. 4 του Συντάγματος είναι η βασική συνταγματική βάση, καθώς ορίζει ότι η απόκτηση κατοικίας από όσους τη στερούνται ή στεγάζονται ανεπαρκώς αποτελεί αντικείμενο ειδικής φροντίδας του κράτους.

Αυτό σημαίνει ότι το κράτος έχει θετική υποχρέωση να διαμορφώνει στεγαστικές πολιτικές και μέτρα προστασίας, ιδίως για ευάλωτες ομάδες, χωρίς όμως το κείμενο του Συντάγματος να μετατρέπει αυτόματα τη στέγαση σε ατομικά αγώγιμο δικαίωμα με συγκεκριμένο περιεχόμενο σε κάθε περίπτωση.

Η προστασία συμπληρώνεται ερμηνευτικά και από άλλες συνταγματικές διατάξεις, όπως το άρθρο 9 για το άσυλο της κατοικίας, το άρθρο 2 παρ. 1 για την αξία του ανθρώπου και το άρθρο 5 παρ. 1 και 2 για την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας και την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, το πλαίσιο είναι πιο σαφές ως προς το περιεχόμενο της στεγαστικής προστασίας.

Ο Αναθεωρημένος Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης (ο οποίος έχει κυρωθεί από την Ελλάδα με το ν. 4359/2016, ΦΕΚ Α΄ 5/20.01.2016), στο άρθρο 31, αναγνωρίζει ρητά το δικαίωμα στη στέγαση, ενώ ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ στο άρθρο 34 παρ. 3 προβλέπει δικαίωμα σε κοινωνική αρωγή και στεγαστική βοήθεια για τη διασφάλιση αξιοπρεπούς διαβίωσης.

Παράλληλα, ο Ευρωπαϊκός Πυλώνας Κοινωνικών Δικαιωμάτων ενισχύει πολιτικά την κατεύθυνση προς προσιτή κατοικία, υποστήριξη των αστέγων και προστασία από εξώσεις, χωρίς όμως να λειτουργεί ως συνταγματικό κείμενο.

Συνολικά, το νομικό πλαίσιο δείχνει ότι η στέγαση αντιμετωπίζεται πλέον όχι μόνο ως ζήτημα κοινωνικής πολιτικής, αλλά ως θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα που επιβάλλει ενεργό ρόλο στο κράτος και στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.

Ευρωπαϊκά δίκτυα για τη στέγαση

Η ΜΑΘ ΑΕ ΑΟΤΑ επιδιώκει τη συμμετοχή σε Ευρωπαϊκά και διεθνή δίκτυα με σκοπό την ανταλλαγή τεχνογνωσίας μεταξύ φορέων  και την ενδυνάμωση δράσεων συνηγορίας για βιώσιμες τοπικές πολιτικές στέγασης. Στο πλαίσιο αυτό ο Φορέας Κοινωνικής Μίσθωσης της ΜΑΘ ΑΕ ΑΟΤΑ είναι ενεργό μέλος του Housing Europe και συμμετέχει με τροφοδότηση στοιχείων και κοινών δράσεων σε παρατηρητήρια ευρωπαϊκής εμβέλειας όπως το Housing Europe Observatory και European Observatory on Homelessness 

Affordable Housing Initiative

The Affordable Housing Initiative είναι μία εμβληματική δράση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο της Renovation Wave και του European Green Deal, που στοχεύει να διασφαλίσει ότι ο τομέας της κοινωνικής και προσιτής κατοικίας ωφελείται ουσιαστικά από την ενεργειακή ανακαίνιση και τη βιώσιμη αστική αναβάθμιση.

Διαβάστε περισσότερα

European Housing Alliance

Το European Housing Alliance είναι μια νέα ευρωπαϊκή πλατφόρμα, μέρος του European Affordable Housing Plan, που στοχεύει σε συντονισμένη αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης σε επίπεδο ΕΕ. Αποτελεί ανοικτό χώρο συνεργασίας για κράτη‑μέλη, περιφέρειες, πόλεις και φορείς της στέγασης, με στόχο την ανταλλαγή καλών πρακτικών και τον ουσιαστικό συντονισμό πολιτικών προσιτής και βιώσιμης κατοικίας, στη βάση της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

FEANTSA

Το ευρωπαϊκό δίκτυο οργανώσεων που εργάζονται με άστεγα άτομα. Εστιάζει στην καταπολέμηση της αστεγίας και στην προώθηση πολιτικών πρόληψης, Housing First και κοινωνικής ένταξης.

Διαβάστε περισσότερα

Habitat for Humanity Europe and Middle East

Διεθνής οργανισμός με ευρωπαϊκή και περιφερειακή παρουσία, που εργάζεται για ασφαλή, προσιτή και αξιοπρεπή στέγαση. Δίνει έμφαση στην ενεργειακή αναβάθμιση, την ανθεκτικότητα των κατοικιών και την υποστήριξη ευάλωτων νοικοκυριών.

Διαβάστε περισσότερα

Housing Europe

Η ευρωπαϊκή ομοσπονδία δημόσιας, συνεταιριστικής και κοινωνικής κατοικίας. Εκπροσωπεί εθνικές και περιφερειακές ομοσπονδίες και φορείς και αποτελεί βασικό δίκτυο για ζητήματα κοινωνικής και προσιτής στέγασης στην Ευρώπη.

Διαβάστε περισσότερα

Housing Solutions Platform

Κοινή ευρωπαϊκή πρωτοβουλία των FEANTSA, Housing Europe, Fondation Abbé Pierre και Habitat for Humanity. Στόχος της είναι να εντοπίζει, να συζητά και να προωθεί καινοτόμες λύσεις για προσιτή στέγαση και την αντιμετώπιση της στεγαστικής επισφάλειας.

Διαβάστε περισσότερα

Ελλάδα: Πρωτοβουλίες για τη στέγαση και την κατοικία

Γειτονιές για το δικαίωμα στη στέγη

Οι «Γειτονιές για το Δικαίωμα στη Στέγη» είναι μια πολυσυλλεκτική πρωτοβουλία ατόμων, ομάδων και κινημάτων που δρα σε κεντρικές γειτονιές της Αθήνας, με στόχο να αναδείξει συλλογικά τη στέγη ως δικαίωμα και όχι ως εμπόρευμα.

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό δίκτυο για το δικαίωμα στη στέγη και την κατοικία

Το Ελληνικό Δίκτυο για το Δικαίωμα στη Στέγη και την Κατοικία είναι ένας χώρος συνάντησης, συνεργασίας και συνηγορίας που συγκροτήθηκε...

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Δίκτυο για την Καταπολέμηση της Φτώχειας

Το Ελληνικό Δίκτυο για την Καταπολέμηση της Φτώχειας (EAPN Greece) είναι ένα ανεξάρτητο δίκτυο οργανώσεων που εργάζονται για την εξάλειψη της φτώχειας και...

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ενοικιαστ(ρι)ών Θεσσαλονίκης

Ανεξάρτητο σωματείο βάσης ενοικιαστ(ρι)ών που διεκδικεί θεσμική και ουσιαστική προστασία των δικαιωμάτων των ενοικιαστ(ρι)ών.

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλία Αλληλέγγυας Συγκατοίκησης Θεσσαλονίκης

Αυτοοργανωμένη ομάδα που προωθεί αλληλέγγυες μορφές συγκατοίκησης με αρχές ισοτιμίας, αλληλεγγύης, άμεσης δημοκρατίας και συμπερίληψης, ως εναλλακτική λύση στην επισφαλή και εμπορευματοποιημένη στέγαση.

Διαβάστε περισσότερα

Συγκατοίκηση Φίλων 60+ / 60±

Πανελλήνιος σύλλογος που προωθεί συλλογική διαβίωση ηλικιωμένων με βάση τη φιλία, την αλληλοβοήθεια και την αξιοπρεπή γήρανση εκτός ιδρυμάτων, διεκδικώντας επανάχρηση κενών κτιρίων για κοινότητες συγκατοίκησης.

Διαβάστε περισσότερα

Σωματείο Βάσης Ενοικιαστών Αθήνας

Το Σωματείο Βάσης Ενοικιαστών Αθήνας είναι μια αυτοοργανωμένη συλλογικότητα ενοικιαστών στο πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας, που υπερασπίζεται συλλογικά το δικαίωμα στην προσιτή και αξιοπρεπή κατοικία.

Διαβάστε περισσότερα

CoHab

Ανοικτή ομάδα έρευνας-δράσης για τη συνεταιριστική κατοικία και τη συλλογική ιδιοκτησία, αναπτύσσοντας εργαλεία για προσιτή, συνεργατική στέγαση στην Ελλάδα.

Διαβάστε περισσότερα

Δημοσιεύσεις

Housing Thessaloniki Prodcasts

Η σειρά Podcasts "Το δικαίωμα στη στέγαση για το στεγαστικό αποκλεισμό στην Ελλάδα και το δικαίωμα όλων σε αξιοπρεπή κατοικία" είναι μια πρωτοβουλία της Αναπτυξιακής Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης, σε συνεργασία με τον Οργανισμό Solidarity Now και χρηματοδότηση από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες.

Άρθρα και άλλες πηγές (επιλογή)